Grein birt í Morgunblaðinu miðvikudaginn 11. mars 2009

Eðlileg viðskipti við Kaupþing

Lýður Guðmundsson og Ágúst Guðmundsson

Á laugardaginn birti Morgunblaðið frétt um tölur sem blaðinu hafði borist frá ótilgreindum aðilum úr trúnaðargögnum frá Kaupþingi banka. Við lestur þessarar fréttar er ekki við öðru að búast en að fólk fyllist tortryggni og gremju, enda þeirri mynd brugðið upp að eigendur Kaupþings hafi mergsogið fé út úr bankanum. En ef rýnt er í tölurnar í Morgunblaðinu sýna þær hins vegar svart á hvítu að viðskipti fyrirtækja sem tengjast okkur bræðrum við Kaupþing eru bæði eðlileg og auðskýranleg.

Exista ekki fjármagnað af Kaupþingi
Öll eign okkar bræðra í Kaupþingi hefur verið í gegnum eignarhlut okkar í skráðu almenningshlutafélagi, Exista. Mikilvægt er að gera skýran greinarmun á milli fjármögnunar Exista annars vegar og fjármála okkar bræðra hins vegar. Exista var langstærsti eigandi Kaupþings með um 25% hlut og annað stærsta almenningshlutafélag landsins mælt í eigin fé, stærra en bæði Glitnir og Landsbankinn. Félagið var að litlu leyti fjármagnað af Kaupþingi heldur fyrst og fremst á alþjóðlegum fjármálamörkuðum.
  
Samkvæmt tölunum sem birtar voru í Morgunblaðinu námu útistandandi lán Kaupþings til Exista (skammtímalán og langtímalán) um 94 milljörðum króna hinn 30. júní 2008.  Þessi fjárhæð samsvarar um 16% af heildarskuldum Exista og einungis um 11% af heildareignum félagsins í lok júní. Stærstu lánin voru vegna yfirtöku Exista á skuldbindingum Lýsingar sem voru fyrir í bankanum þegar Exista tók fyrirtækið og fjármögnun þess yfir árið 2006. Útlán Kaupþings til viðskiptamanna námu samtals 4.169 milljörðum króna hinn 30. júní 2008 svo lán til Exista voru einungis brot af útlánum bankans og innan allra eðlilegra viðmiða. Í fyrrgreindum tölum eru ekki dregin frá veð og eignir á móti þessum lánum, svo sem inneignir hjá bankanum. Þess má geta að innlán Exista og tengdra fyrirtækja hjá Kaupþingi námu um 50 milljörðum króna við fall bankans í október.
 
Því má svo bæta við að frá miðju ári 2008 til falls íslenska bankakerfisins í október endurgreiddi Exista um 20 milljarða króna nettó til Kaupþings. Lækkuðu því skuldir félagsins við bankann sem því nemur eftir dagsetningu talnanna sem birtar voru í Morgunblaðinu. Exista vinnur um þessar mundir að því að semja um endurgreiðslur lána hér á landi og erlendis, m.a. við um 40 alþjóðlega banka, í kjölfar þess að fjórðungshlutur Exista í Kaupþingi hvarf svo að segja á einni nóttu í október síðastliðnum.

Komið í veg fyrir krosseignarhald
Í grein Morgunblaðsins kemur jafnframt fram að bankinn hafi veitt félagi í persónulegri eigu okkar bræðra, Bakkabræður Holding, lánafyrirgreiðslu sem nemur liðlega 30 milljörðum króna. Krosseignarhald hefur töluvert verið til umræðu hér á landi og erlendis og hefur áhersla verið lögð á að hindra að krosseignartengsl mynduðust á milli Kaupþings og Exista, m.a. þegar Skipti var tekið af hlutabréfamarkaði á fyrri hluta árs 2008. Ljóst var að Kaupþing, sem átti um 27% í Skiptum, fengi greitt fyrir með hlutabréfum í Exista og hefðu þá myndast gagnkvæm eignartengsl á milli Kaupþings og Exista sem ekki voru til staðar. Til þess að koma í veg fyrir að þessi eignartengsl mynduðust, tókum við bræður það á okkur að taka yfir hlutabréf Kaupþings í Exista og veðsettum á móti eignir okkar. Þannig sýndum við í verki trú okkar á framtíð Exista og leystum jafnframt óæskilega stöðu fyrir Kaupþing. Við fall Kaupþings misstum við þessar eignir okkar til bankans.

Í tölunum sem birtar eru í Morgunblaðinu er blandað saman persónulegum félögum okkar bræðra, almenningshlutafélaginu Exista, dótturfélögum Exista og öðrum tengdum fyrirtækjum. Hnoðað er saman lánveitingum, ónotuðum lánalínum, afleiðusamningum, hlutabréfum og skuldabréfum, væntanlega til þess að blása tölur upp eins og hægt er. Ekkert er vikið að tryggingum og inneignum á móti þessum skuldbindingum eins og eðlilegt væri, eða hvort um var að ræða veltubókarviðskipti eða lánafyrirgreiðslur. Það er ekkert launungarmál að við bræður höfum snúið okkar persónulegu viðskiptum fyrst og fremst til Kaupþings, enda er vart hægt að telja það óeðlilegt. Þau viðskipti hafa öll farið fram í samræmi við reglur bankans og þar höfum við mætt sömu kröfum um tryggingar og kjör eins og aðrir viðskiptavinir. Í þessu sambandi má benda á það að í tölunum sem birtar voru í Morgunblaðinu er hvergi að sjá nafn þess fyrirtækis sem við bræður erum jafnan kenndir við, Bakkavör. Ástæða þess er einföld: Bakkavör er nánast ekkert fjármagnað af Kaupþingi og hefur svo verið um árabil. Viðskiptaferill okkar bræðra spannar yfir 20 ár og samstarf fyrirtækja okkar við Kaupþing á sér 12 ára sögu. Það samstarf hefur byggst á gagnkvæmum hagsmunum þar sem bankinn hefur notið mikilla tekna, ekki síst í formi ráðgjafarþóknana.

Undirróður gegn Kaupþingi
Um þessar mundir fer fram skipulagður undirróður þar sem gögnum um Kaupþing er markvisst „lekið“ til fjölmiðla. Augljóst er að lög hafa verið brotin með því að koma villandi upplýsingum úr trúnaðargögnum til fjölmiðla og verður það mál án efa rannsakað sérstaklega. Þessi „smjörklípuaðferð“ hefur þrifist í skjóli þess að rannsóknarskýrslur um bankana hafa enn ekki verið birtar opinberlega og skapað kjörinn jarðveg fyrir tortryggni og söguburð.

Fáir myndu fagna meira birtingu rannsóknarskýrslu um aðdraganda að falli bankanna en við bræður, enda höfum við tapað gífurlegum fjármunum á ákvörðunum í aðdraganda og í kjölfar bankahrunsins. Eignir okkar eru að mestu tapaðar, þótt við berum það ekki saman við vanda þeirra sem standa frammi fyrir atvinnumissi eða gjaldþroti.  Sem stjórnendur og forsvarsmenn stórra fyrirtækja tökum við ábyrgð á okkar þætti í þessari atburðarrás. Sú ábyrgð verður hins vegar ekki leidd í ljós af þeim öflum sem nú beita óvönduðum meðulum til þess að hylja eigin mistök og freista þess að gera einstaklinga sem tengjast Kaupþingi að sakamönnum í augum almennings. Það sem við öll þurfum mest á að halda er heiðarlegt uppgjör sem byggir á raunverulegum rannsóknargögnum. Á þeim vettvangi mun ekki standa á okkur bræðrum að svara til þeirrar ábyrgðar sem að okkur snýr.

Höfundar eru Bakkavararbræður